Interview

De Stentor, 22 juli 2021

(niet-ingekorte originele versie:)

Kleurige verrassing in het buitengebied tussen Deventer en Olst: Herma’s theetuin trekt bezoekers van heinde en verre. ,,Het is eigenlijk één grote oefening.”

Aarzelend lopen de vriendinnen Sietske Rozendal uit Arnhem en Corrie Post uit Haarlem de tuin in, nadat ze hun fietsen bij de ingang hebben gestald. ,,We hadden een route uitgezet om de kunstobjecten van de IJsselbiënnale te bekijken”, vertelt Sietske. ,,Maar door het hoge water vaart het pontje niet. We hebben ook al natte voeten gehaald. Dus zijn we maar deze kant op gefietst.”

Langs de Bockhorsterstraat, in het buitengebied tussen Olst en Deventer, zagen ze het bordje bij de theetuin van Herma Schmutzler. Ze nemen plaats, drinken een kopje koffie, eten een plakje cake en wandelen ‘het paradijs’ in. ,,Wat een prachtige bloemen, geweldig!”

Herma (56) woont in Lettele en dus niet hier, er staat alleen een pipowagen waarin ze kan schuilen. ,,We zijn een paar jaar geleden verhuisd, daarvóór woonden we in Deventer.” In die stad studeerde ze tropische landbouw. Bloemen waren niet echt haar ding. ,,Ik was meer gericht op biologische, kleinschalige landbouw, de sociale kant daarvan ook. Heb een tijdje op een boerderij gewerkt en wilde zelf boer worden. Op een dag vroeg een dame iemand die haar kon helpen in de tuin. Niet meteen iets voor mij, maar ik ging toch kijken.” Herma herinnert zich het als de dag van gisteren: ,,Mijn mond viel open. Dat dit bestaat, dat er zulke planten zijn! Daarna ging het snel. Binnen twee maanden begon ik een hoveniersopleiding, liep stage bij Mien Ruys en Piet Oudolf. Een baan vinden daarna bleek moeilijk, toen ben ik voor mezelf begonnen.”

,,Ik woonde sinds mijn studententijd op een oude boerderij hier in de buurt. Ben gewoon allemaal plantjes gaan uitproberen, ik vermeerderde ze, maakte kleine borders in kistjes. En die zette ik op een fiets aan de weg.” Herma’s Border – zo heet haar bedrijf – was geboren.

Met haar man ging ze in Deventer wonen, hij adviseerde haar bij boeren in de omgeving aan te bellen om te vragen of ze in de schuur plek over hadden voor Herma’s planten in de winter. ,,De eerste dag kreeg ik alleen afwijzingen, ik kwam gedeprimeerd thuis. Maar… alle mensen die nee zeggen, brengen je uiteindelijk bij degene die ja zegt. De volgende dag bleek een boer ruimte te hebben en hij vroeg ook nog: wil je een stukje grond?” Dat was, in 2006, de geboorte van de theetuin, die nu bezoekers uit het hele land trekt. ,,Laatst nog mensen uit Maastricht. Echt genieten hier, zeiden ze. Maar ook gewoon uit de buurt komen ze. Je kunt vriend van de theetuin worden. Het aantal bezoekers maakt me niet zoveel uit. Als het er weinig zijn, heb je soms fijne gesprekken.”

Jarenlang runde ze naast haar hovenierswerk en de bezoekerstuin ook een eigen kwekerij met extra aandacht voor schaduwplanten. ,,Dat werd te veel. Als je vijftig bent geweest, dan kun je minder aan. Het duurde best lang voordat ik een punt zette achter de kwekerij. Loslaten is iets wat ik heb moeten leren. En ik doe nu niet meer alles alleen in de tuin, ik heb hulp van vrijwilligers. Heb er zelfs al twee keer aan kunnen bijdragen dat iemand weer op de arbeidsmarkt terecht kon na hier vrijwilligerswerk te hebben gedaan.” Daar moet niet licht over worden gedacht:  ,,Een voor publiek toegankelijke tuin is wat anders dan een tuin voor jezelf: alles moet er steeds pico bello bij staan. Een tuin is enerzijds rustgevend. Maar ondertussen gebeurt er natuurlijk heel veel.”

Daar bedoelt ze niet alleen het harde werken mee, maar óók de verrassingen die de natuur kan bieden. ,,Vorig jaar zat hier een koninginnenpage, en de kolibrievlinder is ook geweest. Daar ben ik in de loop der jaren meer op gaan letten.” Het wemelt in de kleurrijke borders van de bijen. De fijne botergele bloemen van de akeleiruit lijken zelf te zoemen.

,,De tuin is eigenlijk één grote oefening”, zegt Herma. Toeval speelt een rol: ,,Ik heb die haag daar om praktische reden een stuk lager gemaakt, is-ie makkelijker bij te houden. Het niet voorziene effect: vanaf dat bankje kunnen de bezoekers nu heel ver de velden in kijken.” Ze wijst naar een oranje bloeiende nagelkruidsoort, blíjft gespitst op de nieuwste ontwikkelingen in kwekersland, maar  toch net iets minder dan in het begin. ,,Ik heb vaak gedacht: het is niet goed genoeg. Vanuit mijn pipowagen hoorde ik eens een bezoeker zeggen: ‘Wow, wat een sfeer zeg.’ En iemand anders zei: ‘Wat leuk dat je dit met ons deelt.’ Ik besefte: het hoeft niet allemaal perfect.”

Een verschil met voorgaande jaren: ,,Het regent zo veel dat ik niet hoef te sproeien. Dat wórdt voor me gedaan. De kleuren zijn zo mooi. Van elke plant op zich en van de planten samen. Daar heb ik zo’n passie voor. Combinaties maken van planten, uitzoeken welke plant bij welke andere past. Ik ken de planten door en door.”

De theetuin is dagelijks geopend. Van mei tot en met augustus is Herma zelf aanwezig. Op vrijdag is er dan tussen 11.00 tot 16.00 uur thee, koffie en gebak.

hermaborder.nl